تعویض روغن ترمز معمولاً باید هر دو سال یک‌بار یا بعد از طی کردن ۴۰ تا ۵۰ هزار کیلومتر انجام شود تا سیستم ترمز خودرو به‌درستی کار کند. این کار از جذب رطوبت، پایین آمدن نقطه جوش روغن و در نتیجه، خالی کردن پدال ترمز در زمان توقف جلوگیری می‌کند. برای فهمیدن زمان دقیق این کار در خودروی خود، همیشه به دفترچه راهنمای کارخانه مراجعه کنید.
چرا روغن ترمز خراب می‌شود و نیاز به تعویض دارد؟
روغن ترمز مایعی است که به‌طور طبیعی رطوبت هوا را به خود جذب می‌کند. حتی اگر درِ مخزن روغن کاملاً بسته باشد، باز هم در طول زمان رطوبت از طریق لوله‌های لاستیکی و واشرها وارد سیستم می‌شود. وقتی آب با روغن مخلوط شود، نقطه جوش روغن به‌شدت پایین می‌آید. در این حالت، وقتی در سرپایینی‌ها ترمز می‌گیرید، حرارت بالای لنت‌ها باعث می‌شود روغن زودتر به جوش بیاید.
جوشیدن روغن باعث ایجاد حباب‌های هوا در سیستم ترمز می‌شود. از آنجا که هوا برخلاف مایعات به‌راحتی فشرده می‌شود، وقتی پدال را فشار می‌دهید، به‌جای اینکه لنت‌ها روی دیسک فشرده شوند، فقط حباب‌های هوا فشرده می‌شوند و پدال زیر پایتان خالی می‌کند. علاوه بر این، رطوبت باعث زنگ‌زدگی قطعات گران‌قیمت سیستم ترمز ضد قفل (ABS) و پمپ اصلی خواهد شد.
نشانه‌هایی که می‌گویند زمان تعویض فرا رسیده است
سیستم ترمز پیش از اینکه کاملاً از کار بیفتد، نشانه‌هایی بروز می‌دهد که اگر به آن‌ها دقت کنید، می‌توانید جلوی خرابی کامل و حوادث را بگیرید. بررسی چشمی مخزن روغن که معمولاً زیر کاپوت و سمت راننده قرار دارد، ساده‌ترین راه است.
| نشانه مشکل | علت محتمل | چه کاری انجام دهیم؟ |
|---|---|---|
| پدال ترمز اسفنجی یا نرم شده | جوش آمدن روغن و وجود هوا در لوله‌ها | توقف رانندگی و درخواست هواگیری توسط مکانیک |
| تغییر رنگ روغن به قهوه‌ای تیره یا سیاه | سوختن روغن و ترکیب با رطوبت و ذرات معلق | تخلیه کامل روغن قدیمی و جایگزینی روغن جدید |
| پایین رفتن سطح روغن در مخزن | تمام شدن لنت‌ها یا نشتی در لوله‌ها و پمپ | بررسی وضعیت لنت و جست‌وجوی محل نشتی روغن |
تماس شبانه‌روزی امداد خودرو سراسری: ۰۹۱۳۵۴۴۹۵۳۷
اگر روغن ترمز را عوض نکنیم چه می‌شود؟
رانندگی با روغنی که خاصیت خود را از دست داده، مستقیماً با ایمنی شما در ارتباط است. اولین اتفاق خطرناک، ضعیف شدن ترمزها در ترمزگیری‌های پیاپی است که اصطلاحاً به آن «چوب شدن» یا «خالی کردن» ترمز می‌گویند. این مشکل را بیشتر در جاده‌های کوهستانی و گردنه‌ها متوجه می‌شوید.
مشکل بعدی، آسیب مستقیم به خود قطعات سیستم است. روغن کهنه و کثیف که خاصیت روان‌کنندگی‌اش کم شده، می‌تواند به سیلندر ترمز و پمپ آسیب بزند و باعث قفل شدن چرخ‌ها شود. اگر در حین رانندگی احساس کردید لاستیک‌ها بی‌دلیل داغ شده‌اند، ماشین شتاب نمی‌گیرد یا بوی عجیبی حس می‌کنید، راهنمای بوی سوختگی لنت ترمز و قفل کردن چرخ را برای تشخیص دقیق‌تر بخوانید.
هشدار ایمنی: تعویض روغن ترمز و هواگیری سیستم آن، کاری نیست که بتوانید خودتان در تاریکی، کنار اتوبان یا حاشیه جاده انجام دهید. ورود کوچک‌ترین حباب هوا به سیستم ترمز در حین تعمیر غیراصولی، باعث از کار افتادن کامل ترمز در اولین پیچ می‌شود. اگر پدال ترمز خالی کرده است، خودرو را در جای امن متوقف کنید و با ۰۹۱۳۵۴۴۹۵۳۷ تماس بگیرید.
رنگ و استاندارد روغن ترمز؛ زرد یا آبی؟
روی درِ مخزن روغن ترمز خودرو، نوع روغن مناسب آن نوشته شده است. روغن‌های موجود در بازار معمولاً با استانداردهای DOT3 که بیشتر زرد رنگ است و DOT4 که بیشتر آبی رنگ است شناخته می‌شوند. تفاوت این دو نوع روغن در نقطه جوش آن‌هاست.
نکته بسیار مهم این است که هرگز نباید این دو نوع روغن را با هم مخلوط کنید. ساختار شیمیایی آن‌ها با هم متفاوت است و ترکیب شدنشان باعث ایجاد رسوب در لوله‌ها، خرابی واشرهای لاستیکی داخل پمپ و از کار افتادن کامل ترمز می‌شود. همیشه فقط از روغنی استفاده کنید که کارخانه برای خودروی شما تعیین کرده است.
مراحل اصولی تعویض و هواگیری در تعمیرگاه
برای تعویض اصولی، مکانیک باید روغن قدیمی را از مسیر لوله‌های هر چهار چرخ به‌طور کامل تخلیه کند. اضافه کردن روغن جدید روی روغن کثیف داخل مخزن هیچ فایده‌ای ندارد. این کار به‌ترتیب زیر انجام می‌شود:
- باز کردن پیچ هواگیری از دورترین چرخ نسبت به پمپ ترمز اصلی (معمولاً چرخ عقب سمت شاگرد).
- تخلیه روغن قدیمی با دستگاه ساکشن مخصوص یا با فشار دادن حساب‌شدهٔ پدال ترمز توسط نفر دوم.
- اضافه کردن پیوستهٔ روغن جدید به مخزن برای جلوگیری از خالی شدن آن و ورود هوا به سیستم.
- بستن پیچ هواگیری چرخ اول به‌محض اینکه روغن شفاف و بدون حباب از پیچ خارج شد.
- تکرار همین مراحل برای چرخ‌های بعدی تا زمانی که کل مسیر با روغن جدید پر شود.
جمع‌بندی عملی
روغن ترمز یک مایع مصرفی حیاتی است که باید هر دو سال یا نهایتاً هر ۵۰ هزار کیلومتر عوض شود. رطوبت هوا نقطه جوش این مایع را پایین می‌آورد و باعث می‌شود ترمز در حساس‌ترین لحظه‌ها شما را تنها بگذارد. اگر پدال ترمزتان حالت اسفنجی پیدا کرده، رنگ روغن سیاه شده یا سطح روغن داخل مخزن کم شده است، پیش از شروع رانندگیِ دوباره، مشکل را برطرف کنید. در صورت نیاز به بررسی، تعویض لنت یا هواگیری اصولی سیستم ترمز در محل، همکاران ما آماده کمک‌رسانی هستند. هزینه کار و قطعات پیش از اعزام، به‌صورت تلفنی اعلام می‌شود؛ کافی است با شماره ۰۹۱۳۵۴۴۹۵۳۷ تماس بگیرید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا می‌توانم روغن ترمز کم‌شده را خودم سرریز کنم؟
اگر سطح روغن فقط کمی پایین آمده است، می‌توانید از همان استاندارد روغن (مثلاً DOT3) سرریز کنید. اما افت محسوس سطح روغن معمولاً نشانهٔ نشتی یا تمام شدن لنت‌هاست و باید توسط مکانیک بررسی شود.
از کجا بفهمم روغن ترمز خودرویم رطوبت گرفته است؟
تغییر رنگ روغن از زرد شفاف یا آبی به رنگ‌های کدر و قهوه‌ای تیره، و همچنین احساس نرمی و اسفنجی بودن پدال ترمز زیر پا، از نشانه‌های اصلی جذب رطوبت و خرابی روغن هستند.
آیا مخلوط کردن روغن ترمز زرد و آبی مشکلی دارد؟
بله، انجام این کار بسیار خطرناک است. این روغن‌ها فرمول شیمیایی متفاوتی دارند و ترکیب آن‌ها باعث گرفتگی لوله‌ها، از بین رفتن واشرها و خرابی کامل پمپ ترمز می‌شود.
هواگیری و تعویض روغن ترمز چقدر زمان می‌برد؟
اگر این کار توسط مکانیک و با ابزار مناسب انجام شود، تخلیه روغن قدیمی، جایگزینی روغن جدید و هواگیری هر چهار چرخ معمولاً بین ۴۵ دقیقه تا یک ساعت زمان می‌برد.