هنگام رانندگی در طوفان شن، پیش از هر کاری سرعت خود را کم کنید، چراغ‌های نور پایین را روشن کنید و شیشه‌ها را کاملا بالا بکشید. اگر دید شما به کمتر از چند متر رسید، به هیچ وجه روی آسفالت توقف نکنید؛ در اولین استراحتگاه یا فاصلهٔ ایمن از شانه خاکی جاده پارک کنید و منتظر پایان طوفان بمانید.
اقدامات فوری هنگام برخورد با دیوار گردوخاک
طوفان‌های شن در جاده‌های کویری معمولا به صورت یک دیوار بزرگ خاکی از دور دیده می‌شوند و خیلی سریع به شما می‌رسند. در این شرایط، فرصت برای تصمیم‌گیری بسیار کم است. به عنوان یک راننده، باید فورا کنترل خودرو و محیط کابین را در دست بگیرید تا هم جان سرنشینان حفظ شود و هم خودرو آسیب نبیند. کارهای زیر را باید در همان ثانیه‌های اول انجام دهید:
- پنجره‌ها و سانروف را کاملا ببندید: ورود خاک به داخل کابین علاوه بر ایجاد مشکل تنفسی، باعث از بین رفتن دید راننده از داخل می‌شود.
- سیستم تهویه را روی گردش داخلی بگذارید: دکمه گردش هوای داخل کابین را فورا بزنید. اگر هوای بیرون به داخل کشیده شود، تمام خاک و ماسه وارد سیستم تهویه و ریه شما می‌شود.
- چراغ‌های نور پایین را روشن کنید: این کار باعث می‌شود خودروهای جلویی و پشتی شما را ببینند. هرگز در این شرایط بدون چراغ حرکت نکنید.
- پدال گاز را رها کنید و آرام ترمز بگیرید: ترمز ناگهانی در شرایطی که خودروهای پشتی دید ندارند، قطعا به تصادف زنجیره‌ای ختم می‌شود.
هشدار ایمنی: هرگز سعی نکنید از طوفان شن سبقت بگیرید یا با سرعت بالا از آن عبور کنید. طوفان‌ها معمولا بسیار بزرگ‌تر و سریع‌تر از خودروی شما هستند و ورود با سرعت بالا به داخل توده خاک، دقیقا معادل رانندگی با چشم بسته است.
کارهای خطرناکی که سلامت شما را تهدید می‌کند
برخی از عادت‌های رانندگی در شرایط عادی، در زمان وقوع گردوخاک به شدت خطرناک هستند و می‌توانند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشند. دانستن این نبایدها، از انجام کارهای درست هم مهم‌تر است.
توقف روی شانه خاکی چسبیده به جاده
توقف در کنار جاده یا شانه خاکی متصل به آسفالت، یکی از مرگبارترین اشتباهات در طوفان شن است. رانندگانی که دید خود را از دست می‌دهند، معمولا برای پیدا کردن مسیر به سمت لبه‌های جاده متمایل می‌شوند. اگر شما آنجا پارک کرده باشید، مستقیما با شما برخورد خواهند کرد.
استفاده از نور بالا
روشن کردن نور بالا در گردوخاک شدید دقیقا نتیجه عکس می‌دهد. ذرات معلق خاک در هوا مانند میلیون‌ها آینهٔ کوچک عمل می‌کنند و نور بالا را مستقیما به چشم خودتان بازتاب می‌دهند. این کار باعث سفیدی مطلق منظرهٔ روبه‌رو و کوری موقت راننده می‌شود. همیشه فقط از نور پایین و مه‌شکن‌ها استفاده کنید.
استفاده از برف‌پاک‌کن خشک
شن و ماسه روی شیشه جلو مانند کاغذ سنباده عمل می‌کند. اگر بدون آب زدن فراوان، برف‌پاک‌کن را روشن کنید، شیشه جلو به شدت خط می‌افتد و مات می‌شود. این ماتی در رانندگی در شب به شدت آزاردهنده خواهد بود.
تماس شبانه‌روزی سامانه سراسری امداد خودرو ایران: ۰۹۱۳۵۴۴۹۵۳۷
نحوه توقف ایمن وقتی دید به صفر می‌رسد
گاهی غلظت گردوخاک به حدی می‌رسد که حتی کاپوت ماشین خود را هم نمی‌بینید. در این شرایط حرکت کردن با هر سرعتی خودکشی است. برای توقف ایمن باید مراحل زیر را دقیق و به ترتیب انجام دهید:
- راهنمای سمت راست را روشن کنید تا رانندگان پشتی متوجه تغییر مسیر شما بشوند.
- با احتیاط کامل و سرعت بسیار کم، از آسفالت و شانه خاکی اصلی خارج شوید. سعی کنید تا حد امکان از مسیر اصلی دور شوید.
- پس از توقف در یک نقطه امن، دنده را در حالت پارک (در خودروهای اتوماتیک) یا خلاص (در خودروهای دنده‌ای) قرار دهید و ترمز دستی را محکم بکشید.
- تمام چراغ‌های خودرو از جمله چراغ‌های جلو، عقب و فلاشر (جفت‌راهنما) را خاموش کنید.
- پای خود را از روی پدال ترمز بردارید تا چراغ‌های خطر عقب کاملا خاموش شوند.
شاید خاموش کردن چراغ‌ها عجیب به نظر برسد، اما یک دلیل فنی و حیاتی دارد: در دید صفر، رانندگان دیگر تنها به دنبال نور چراغ خودروی جلویی می‌گردند تا مسیر را پیدا کنند. اگر چراغ‌های شما در بیرون از جاده روشن باشد، آن‌ها تصور می‌کنند شما در مسیر اصلی هستید و با سرعت به سمت شما می‌آیند و از جاده خارج می‌شوند. بنابراین، وقتی کاملا از جاده دور شدید، باید کاملا تاریک و پنهان بمانید.
تاثیر طوفان شن بر موتور و قطعات خودرو
شن، ماسه و خاک ریز، دشمنان قسم‌خوردهٔ قطعات مکانیکی ماشین هستند. موتور خودرو برای کار کردن به هوای تمیز نیاز دارد. هوای ورودی از طریق فیلتر هوا تصفیه می‌شود، اما در طوفان‌های شدید، حجم خاک به قدری زیاد است که فیلتر در عرض چند دقیقه کاملا مسدود می‌شود. مسدود شدن فیلتر هوا باعث می‌شود موتور اصطلاحا خفه کار کند، مصرف سوخت به شدت بالا برود و شتاب خودرو افت کند.
مشکل بزرگ‌تر زمانی رخ می‌دهد که خاک به سیستم خنک‌کننده نفوذ کند. شبکه‌های رادیاتور بسیار ریز هستند و گل‌ولای یا خاک به راحتی لابه‌لای آن‌ها گیر می‌کند. این اتفاق جلوی عبور هوا را می‌گیرد و دمای موتور به سرعت بالا می‌رود. اگر در چنین شرایطی آمپر آب بالا رفت، خودرو را خاموش کنید. برای درک بهتر این موضوع و جلوگیری از آسیب به واشر سرسیلندر، خواندن مطلب علت جوش آوردن ماشین بسیار مفید است.
بعد از پایان طوفان چه کنیم؟
پس از فروکش کردن گردوخاک و بازگشت دید به حالت عادی، بلافاصله حرکت نکنید. قبل از استارت زدن یا ادامه مسیر طولانی، باید وضعیت خودرو را بررسی کنید تا از خرابی‌های پرهزینه در ادامه راه جلوگیری شود. جدول زیر به شما نشان می‌دهد که کدام قطعات نیاز به بررسی فوری دارند:
| قطعه / بخش | آسیب احتمالی گردوخاک | چه کاری انجام دهیم؟ |
|---|---|---|
| فیلتر هوای موتور | گرفتگی شدید با خاک و خفگی موتور | فیلتر را باز کنید، خاک آن را به آرامی بتکانید و در اولین شهر آن را تعویض کنید. |
| شبکه رادیاتور | بسته شدن منافذ و داغ کردن موتور | پس از سرد شدن موتور، با فشار ملایم هوا یا آب، شبکه‌ها را از خاک و ماسه تمیز کنید. |
| تسمه‌ها (دینام و تایم) | نفوذ خاک، ایجاد صدای جیرجیر و سایش | تسمه‌ها را چشمی بررسی کنید. اگر صدای غیرعادی شنیدید، با مکانیک تماس بگیرید. |
| فیلتر کابین | ورود خاک به اتاق و کاهش پرتاب باد کولر | در اولین فرصت فیلتر کابین را تعویض کنید تا به موتور فن فشار نیاید. |
تعویض به‌موقع فیلترها و روغن پس از عبور از مناطق پر گردوخاک بسیار مهم است. ذرات ریز خاک در صورت ورود به روغن موتور، مانند سنباده عمل کرده و قطعات داخل موتور را می‌تراشند. برای اطلاع از زمان‌بندی دقیق تعویض این مصرفی‌ها، حتما جدول تعویض قطعات بر اساس کیلومتر را مطالعه کنید.
همچنین اگر به طور مداوم در مناطق کویری رانندگی می‌کنید یا قصد سفر به این نواحی را دارید، انجام بازدید خودرو قبل از سفر به شما کمک می‌کند قطعات ضعیف را پیش از خرابی کامل شناسایی کنید.
جمع‌بندی
رانندگی در طوفان شن آزمون خونسردی و مهارت است. مهم‌ترین اصل این است که از توقف روی آسفالت و شانه خاکی بپرهیزید، چراغ‌های خود را در زمان توقف کامل خاموش کنید و پس از پایان طوفان، حتما فیلتر هوا و رادیاتور ماشین را بررسی کنید. رعایت این چند نکته ساده هم جان شما را حفظ می‌کند و هم از هزینه‌های سنگین تعمیر موتور جلوگیری می‌کند. چنانچه در طول مسیر با مشکل فنی مواجه شدید یا خودرو به دلیل فشار طوفان خاموش شد، هرگز خودتان در شرایط ناایمن اقدام به تعمیر نکنید. در هر ساعت از شبانه‌روز می‌توانید برای اعزام مکانیک یا یدک‌کش با شماره ۰۹۱۳۵۴۴۹۵۳۷ تماس بگیرید تا در کوتاه‌ترین زمان به مشکل شما رسیدگی شود.
پرسش‌های پرتکرار
آیا در طوفان شن باید فلاشر (جفت‌راهنما) را روشن بگذاریم؟
اگر در جاده هستید و با سرعت بسیار کم حرکت می‌کنید، روشن کردن فلاشر برای دیده شدن مفید است. اما اگر کاملا از جاده خارج شده و توقف کرده‌اید، حتما تمام چراغ‌ها و فلاشر را خاموش کنید تا خودروهای دیگر به اشتباه به سمت شما نیایند.
وقتی خاک وارد موتور می‌شود چه کار کنیم؟
بلافاصله فیلتر هوای موتور را بررسی کنید. اگر پر از خاک است، آن را باز کرده و با ضربه‌های آرام بتکانید. روشن کردن موتور با فیلتر مسدود یا بدون فیلتر، باعث مکش خاک به داخل سیلندرها و آسیب جدی به موتور می‌شود. در اولین فرصت فیلتر را تعویض کنید.
چرا در گردوخاک آمپر آب ماشین بالا می‌رود؟
گردوخاک و ماسه روی شبکه‌های رادیاتور می‌نشیند و مانند یک پتو جلوی جریان هوای خنک را می‌گیرد. برای رفع این مشکل، پس از فروکش کردن طوفان و خنک شدن موتور، شبکه‌های رادیاتور را با باد ملایم یا آب تمیز کنید.
آیا روشن کردن کولر در طوفان شن اشتباه است؟
روشن کردن کولر به تنهایی مشکلی ندارد، اما حتما باید دکمه «گردش هوای داخل کابین» روشن باشد. اگر هوا از بیرون کشیده شود، تمام خاک و ماسه وارد سیستم تهویه و اتاق خودرو می‌شود.